header image

Geslachtsgebonden vererving

Bij geslachtsgebonden factoren zoals Pastel, Aqua (Ivory) en Cinnamon ligt het gen voor deze factoren op een Z-chromosoom. Dit houdt in dat een geslachtsgebonden factor tezamen (gekoppeld) vererft met óf ZR óf Zr. Met name bij een kruising van een man “Roodkop split Zwartkop én een geslachtsgebonden factor (split)” is de uitkomst van het nageslacht afhankelijk van de ligging van de factor óf op ZR (ZR/Zr Zfactor/Zfactor+) óf op Zr (Zfactor+/Zfactor).
Bijvoorbeeld de kruising "Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop man maal Groene Zwartkop pop" zal Roodkop EF Pastel poppen en Zwartkop Groene poppen geven, volgens het volgende voorbeeld:

  Mannen Poppen
Roodkop Groen EF Pastel split ZwartkopX Zwartkop Groen
ZR/Zr ZP/ZP+ X Zr/W ZP+/W
Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop
ZR/Zr ZP/ZP+
Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop
Roodkop Groen Pastel
ZR/W ZP/W
Roodkop Groen EF Pastel
Zwartkop Groen
Zr/Zr ZP+/ZP+
Zwartkop Groen
Zwartkop Groen
Zr/W ZP+/W
Zwartkop Groen

Hierbij liggen roodkop en pastelfactor op één en hetzelfde chromosoom. Wanneer de pastelfactor en het allel voor zwartkop op één en het zelfde chromosoom liggen dan is een Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop man genetisch ZR/Zr ZP+/ZP. Deze ZR/Zr ZP+/ZP man kan eenvoudig worden verkregen door bijvoorbeeld een Zwartkop Groen DP Pastel man te kruisen met een Roodkop Groen pop. Het mannelijk nageslacht is dan Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop, maar wel ZR/Zr ZP+/ZP

Het is duidelijk dat deze twee genetisch verschillende Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop mannen fenotypisch niet van elkaar te onderscheiden zijn. Alleen een kruising met (ook) een Zwartkop Groen pop kan hierover uitsluitsel geven:

  Mannen Poppen
Roodkop Groen EF Pastel split ZwartkopX Zwartkop Groen Paarsborst
ZR/Zr ZP+/ZP X Zr/W ZP+/W
Zwartkop Groen EF Pastel
Zr/Zr ZP/ZP+
Zwartkop Groen EF Pastel
Zwartkop Groen EF Pastel
Zr/W ZP/W
Zwartkop Groen EF Pastel
Roodkop Groen split Zwarkop
ZR/Zr ZP+/ZP+
Roodkop Groen split Zwartkop
Roodkop Groen
ZR/W ZP+/W
Roodkop Groen

Zoals je ziet een totaal “ander” nageslacht dan de eerstgenoemde kruising. Beide kruisingen kunnen evenwel “Roodkop Groen EF Pastel split Zwartkop man maal Zwartkop Groen pop” genoemd worden. Om beide kruisingen te kunnen berekenen is er bij de geslachtsgebonden rugdekkleuren een extra keuze toegevoegd. Er kan nu gekozen worden op welk Z-chromosoom de pastelfactor zit.